Honden begrijpen net als peuters wat een mens niet weten kan

Frans van der Helm

Uit de NRC

Honden begrijpen wat een mens wel of niet kan weten. Ze doen wat dat betreft niet onder voor kinderen van 2,5 jaar, blijkt uit ethologisch onderzoek aan de Universiteit van Boedapest.

Met elf honden en elf kinderen werd in klein gezelschap binnen een huiskamer gespeeld met een favoriet speeltje van kleuter of hond - eenkleurig rubberballetje of een klein autootje.

Na enige tijd werd het speeltje opzettelijk buiten bereik gebracht - bijvoorbeeld onder een kast - en bleef maar één volwassen helper over waarmee hond of kind het probleem moest zien op te lossen.

Maar in het éne geval was die erbij toen het probleem ontstond, in het andere geval was hij nèt afwezig

 (Animal Cognition , januari).

De honden wisten dat onderscheid goed te maken, net als de kinderen. Als de helper er niet bij was toen het speeltje onder de kast raakte wezen zij onmiddellijk de juiste plaats aan. Als de helper wel aanwezig was geweest, lieten ze dat na, terwijl ze hem wel nadrukkelijk aanspoorden in actie te komen. Ze veronderstelden de situatie bekend, zo lijkt het - ofwel, ze deden aan kennisattributie.

Dit is alledaags en toch bijzonder. Veel andere zoogdieren richten zich in vergelijkbare situaties louter op de eigen ervaring. Kennisattributieen het elkaar zonodig dingen aanwijzen is vooral het domein van primaten en intelligente sociale vogels als papegaai- en kraaiachtigen. Het Hongaarse onderzoek sluit dus aan bij de groeiende wetenschappelijke waardering voor bijzondere talenten van de gedomesticeerde hond - en niet zo zeer de wolf - als sociaal wezen bij uitstek. De onderzoekers benadrukken het praktische aspect van de kennisattributie door zowel honden als beginnende mensen.

Op één vlak bleven de honden wat achter. Het speeltje was soms alleen weer binnen bereik te brengen met een stok. Kinderen hechtten veel belang aan die reddende stok en wezen de 'onwetende' helper daarom waar die te vinden was. Honden waren vooral gefixeerd op het speeltje en niet op de saaie stok. Die wezen ze sporadisch aan.

Dat is niet zo vreemd, want bijna geen hond ziet wat in gereedschapsgebruik.